Spreekwoordelijke uitdrukkingen met tanden:

• Met lange tanden eten - met tegenzin eten.
• Iemand een tand trekken - iemand oplichten.
• Tot de tanden toe bewapend - zwaar bewapend.
• Zij is van de tand - ze is al oud
• Met de mond vol tanden staan – niet weten wat te zeggen
• Haar op de tanden hebben – goed van zich af kunnen spreken
• Zij leven van de hand in de tand – wat zij verdienen, verteren zij iedere dag
• Zijn tanden laten zien – tonen dat men zich kan verdedigen
• Oog om oog, tand om tand – recht van wedervergelding
• Met hand en tand zich verzetten – uit alle macht
• Tot de tanden gewapend – in elk opzicht
• De tand des tijds – aftakeling door de tijd
• Iets de tanden uitrekken – de scherpte ontnemen
• Iemand aan de tand voelen – zijn kennis of gedrag onderzoeken
• Tandenknarsend – woedend
• Lekkere tanden hebben – een lekkerbek zijn
• Dat stop ik in mijn holle kies – dat is erg weinig
• Iemand een kies uit trekken – iemand iets onaangenaams aandoen
• Zijn kiezen op elkaar houden – niets zeggen, niets loslaten
• Tanden op elkaar en doorbijten – doorzetten
• Even de kiezen op elkaar - even flink zijn, doorzetten
• Ergens je tanden inzetten - heel vasthoudend met iets bezig zijn
• Een tandje bijzetten - nog harder ergens aan werken
• Ik kan hem missen als kiespijn
• Lachen als een boer met kiespijn
• Het voor z’n kiezen krijgen – men krijgt het zwaar te verduren.
• Die de minste tanden hebben, kauwen het meest – de domste mensen voeren gewoonlijk het hoogste woord.
• Op zijn tandvlees lopen – Uitgeput zijn of er haveloos bijlopen
• Ergens zijn tanden inzetten – Vasthoudend zijn, niet snel opgeven
• Het bit op de tanden nemen – op hol slaan
• Een gegeven paard kijk je niet in de bek – een geschenk mag je niet al te kieskeurig nemen
• Wie slechte tanden heeft, heeft slecht geleefd – (in veel gevallen onterecht vooroordeel)

• Iemand aan de tand voelen.
  Iemand ondervragen.
• Iemand een tand trekken.
  Iemand oplichten.
• Oog om oog, tand om tand.
  Wraak nemen. / Op gelijke manier terugslaan.
• Met jonge tanden moet je het opeten.
  Geniet als je jong bent.
• Zij is van de tand.
  Zij is al oud.
• De tand des tijds.
  De zichtbare aftakeling.
• Tegen de tand des tijds is niets bestand.
  Hoe groot en stevig ook, uiteindelijk vergaat alles.
• Zijn tanden laten zien.
  Laten zien dat je je niet zomaar gewonnen geeft.
• Met de mond vol tanden staan.
  Niet weten wat te zeggen.
• Haar op de tanden hebben.
  Iemand die zich met woorden flink weet te verweren.
• Een mens zonder handen is een hond zonder tanden.
  Een mens moet zijn handen kunnen gebruiken.
• Het bit tussen de tanden nemen.
  Kwaad worden.
• Het gebit op de tanden nemen.
  Hard weglopen.
• Hij bijt zich op de tanden.
  Hij is heel erg boos, maar probeert zich te beheersen.
• Ik zal je eens op je tanden laten bijten.
  Ik zal je geduld laten beoefenen.
• Hij heeft zijn tanden er stomp op gebeten.
  Zijn moeite is tevergeefs geweest.
• Iets op zijn tanden nemen.
  Iets tot het einde doorzetten.
• Ergens zijn tanden in zetten.
  Zich ergens helemaal op concentreren.
• Ergens niet veel over zijn tanden krijgen.
  Ergens niet veel te eten krijgen.
• Dat is iets naar zijn tand.
  Iets naar zijn smaak of zin.
• Als hij tanden in zijn gat had, beet hij zijn eigen hemd kapot.
  Hij is zeer kwaad.
• Wie vet eet graaft zijn graf met zijn tanden.
  Wie veel vet voedsel eet, verkort zijn leven.
• Tot de tanden gewapend zijn.
  Geheel gewapend.
• Met lange tanden eten.
  Met tegenzin eten.
• Zij verweren zich met hand en tand.
  Zij verdedigen zich fel.
• Tussen hand en tand, wordt een ding wel te schand.
  Iets kan op het laatst nog fout gaan.
• Van de hand in de tand leven.
  Het verdiende meteen weer uitgeven.
• Staken de handen, zo staken de tanden. / Handen stil, tanden stil. / Lege handen, lege tanden.
  Zonder werk geen eten.
• Een naarstige hand, een sparende tand, koopt anders land.
  Hard werken en sober leven leiden tot welstand.
• Vlug met de hand, vlug met de tand. / Rap in de hand, rap in de tand. / Vlugge handen, vlugge tanden.
  Wie vlug werkt, eet ook vlug.
• Slak ten tand, slak ter hand. / Lui met de tand is lui met de hand.
  Mensen die langzaam eten, werken ook langzaam.
• Vrouwenhanden en paardetanden staan nooit stil.
  Een vrouw is altijd wel wat aan het doen in huis.
• Dat is een lekkere tand.
  Hij houdt van lekker eten.
• Iemand de suikertand trekken.
  Iemand het snoepen verbieden.
• De vleestand uit moeten trekken.
  Voorlopig geen vlees meer krijgen, omdat de vastentijd begint of omdat het vlees te duur is.
• Ieder mens heeft zijn wolfstand.
  Iedereen heeft zo zijn slechte eigenschappen.
• Ik sta hier te klappertanden.
  Ik heb het ontzettend koud.
• Hij loopt op zijn tandvlees.
  Hij heeft versleten schoenen aan. / Hij is erg arm.
• De slagtanden zijn hem uitgebroken.
  Hij is zijn sterkste verdediging kwijt.
• Hard gebakken en niet verbrand, dat is de bakker naar zijn tand.
  Lekker brood is gaar, maar niet verbrand.
• Die de minste tanden hebben, kauwen het meest.
  De domsten hebben vaak de meeste praatjes.
• Kerkengoed heeft ijzeren tanden.
  Wat de kerk eenmaal bezit, geeft ze niet meer uit handen.
• Oude lieden moeten het met de tanden houden.
  Als je oud bent, moet je goed blijven eten.
• Wie geen mes heeft, moet met de tanden kluiven.
  Men moet zich weten te behelpen.
• Tandpijn / kiespijn is geen pijn, maar peper in je reet dat is pas heet.
  Verlangen naar de geliefde of naar verloren eer is erger dan pijn.
• Dat kan ik in mijn holle kies stoppen.
  Dat is erg weinig.
• Dan jeuken mij de kiezen niet meer.
  Dan ben ik al lang dood.
• Dan doen de kiezen hem niet meer zeer.
  Tegen die tijd is hij allang overleden.
• Iemand de kies trekken.
  Iemand geld afhandig maken.
• Het voor zijn kiezen krijgen.
  Een flinke berisping krijgen.
• Iets achter de kiezen steken.
  Iets eten.
• Even de kiezen op elkaar.
  Even flink zijn / doorzetten.
• Hij heeft de verstandskies nog niet.
  Hij is nog te jong om goed te kunnen oordelen.
• We kunnen hem missen als kiespijn.
  We zijn blij als we van hem af zijn.
• Hij lacht als een boer die kiespijn heeft.
  Hij lacht voor de vorm mee, maar vindt het niet echt leuk.
• Dat is een lelijke kiezentrekker.
  Dat is een grote tegenvaller.
• Hij heeft de muilband aan.
  Hij heeft wegens kiespijn een grote (rode) zakdoek om het hoofd.
• De eethoek schoonmaken.
  Tanden poetsen.
• De smoel(en)smid.
  De tandarts.
• Mijn molen maalt niet meer.
  Ik kan niet meer goed bijten, mijn gebit is slecht.
• Zijn mond is een afgebrand dorp.
  Zijn gebit heeft veel afgebroken tanden
• liggen de handen dan liggen de tanden - wie niet werkt verdient niet genoeg om te eten)
• met de mond vol tanden staan - niet weten wat je moet zeggen / ergens versteld van staan)
• met het mes tussen de tanden (=wanneer alles op het spel staat)
• rap met de tanden, is rap met de handen - wie snel kan eten, kan snel werken.)
• vrouwenhanden en paardentanden staan nooit stil - een vrouw is altijd wel wat aan het doen)

Bronnen: 

• www.voedingonline.nl
• www.woorden.org
• Apeldoorn C.G.L. & Riet R. van (2003).Spreekwoorden verklaard / Nederlands. Uitgeverij het Spectrum, Utrecht.
• Laan K. ter & Heidt A.M. (2004). Nederlandse spreekwoorden, spreuken en zegswijzen. Uitgeverij het Spectrum, Utrecht.
• Mesters G.A. (2002). Spreekwoorden Nederlands. Uitgeverij het Spectrum, Utrecht.
• Van Dale (2000). Van Dale spreekwoordenboek. Van Dale, Utrecht.
• Walters N. (2004). Het grote spreekwoordenboek. Rebo Productions, Lisse.